Του Στέφανου Παλλαντζά – Πολιτικός Μηχανικός & Πρόεδρος ΕΙΠΑΚ
Η συζήτηση για τη θερινή ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα ξαναέρχεται στο προσκήνιο με την έρευνα του ελληνικού γραφείου της Greenpeace, η οποία βασίστηκε σε επιστημονική έρευνα πεδίου, που διεξήγαγε η ομάδα του ΕΙΠΑΚ και παρουσίασε η δημοσιογράφος Αλεξία Καλαϊτζή στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ.
Κάντε κλικ εδώ για να κατεβάσετε την τελική έκθεση της έρευνας του ΕΙΠΑΚ.
Για εμάς το πιο σημαντικό συμπέρασμα της έρευνας είναι πως υπάρχουν κτίρια που είναι απόλυτα θωρακισμένα απέναντι στον καύσωνα σήμερα και θα παραμείνουν αλώβητα και σε είκοσι χρόνια, και αυτά δεν είναι άλλα από τα παθητικά κτίρια.
Δεν θα συμφωνήσω με την άποψη να αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα ως ένα καθαρά ταξικό ζήτημα, ενώ τα σκληρά δεδομένα της έρευνας αποδεικνύουν το ακριβώς αντίθετο. Στην πραγματικότητα, η ευαλωτότητα δεν κάνει κοινωνικές διακρίσεις αλλά είναι δομικά “τσιμεντωμένη” στο ίδιο το κτιριακό απόθεμα της χώρας, αφού μέσα σε ένα αμόνωτο κτίριο ο ένοικος μένει εντελώς εκτεθειμένος στις ακραίες εξωτερικές συνθήκες, με τη σωματική και ψυχική του υγεία να μπαίνει σε άμεσο κίνδυνο. Ακόμη και ένα νοικοκυριό μεσαίας τάξης, αν βρεθεί εγκλωβισμένο σε ένα απροστάτευτο σπίτι, θα συρθεί αναπόφευκτα στην ενεργειακή φτώχεια λόγω των εξωφρενικών λογαριασμών, που απαιτούνται για να παλέψει με το κρύο ή τη ζέστη.
Αν, λοιπόν, δεχτούμε τη λανθασμένη λογική ότι η ενεργειακή φτώχεια αφορά μόνο τους οικονομικά ασθενέστερους, οδηγούμαστε στο αυθαίρετο συμπέρασμα ότι τα παθητικά κτίρια είναι ένα προνόμιο αποκλειστικά για πλούσιους, κάτι που καταρρίπτεται στην πράξη από εμβληματικά έργα κοινωνικού χαρακτήρα, όπως η ριζική αναβάθμιση της εργατικής πολυκατοικίας στον Ταύρο.
Παγίδες θερμότητας τα συμβατικά σπίτια
Τα πραγματικά ανησυχητικά ευρήματα της έρευνας, ωστόσο, πάνε πολύ πιο βαθιά και αποκαλύπτουν έναν βουβό εφιάλτη μέσα στα ελληνικά σπίτια. Οι μετρήσεις έδειξαν ότι στις περισσότερες κατοικίες η εσωτερική θερμοκρασία ξεπερνά σταθερά το όριο ασφαλείας των 25°C, με τις μέσες τιμές να σκαρφαλώνουν στους 28 με 31°C και τις μέγιστες να αγγίζουν τους 34 έως 38°C, ειδικά σε αστικά κέντρα όπως η Αθήνα και η Πάτρα, μετατρέποντας τα σπίτια σε πραγματικές παγίδες θερμότητας. Το πιο σοκαριστικό στοιχείο είναι ότι, παρά αυτές τις ακραίες θερμοκρασίες, οι ένοικοι αφήνουν το κλιματιστικό αναμμένο μόλις για μία με δύο ώρες την ημέρα, όχι επειδή δεν ζεσταίνονται, αλλά επειδή τρέμουν το κόστος του ρεύματος, γεγονός που αποδεικνύει ότι η ενεργειακή φτώχεια δεν είναι απλώς ένα τεχνικό πρόβλημα μόνωσης, αλλά μια βίαιη στέρηση βασικών αναγκών διαβίωσης.
Ακόμα και στην περίπτωση του Ταύρου, όπου το κέλυφος αναβαθμίστηκε υποδειγματικά, οι μετρήσεις κατέγραψαν μια συγκλονιστική ψυχολογική διάσταση. Οι κάτοικοι, κουβαλώντας το “τραύμα” της ενεργειακής ανασφάλειας του παρελθόντος, εξακολουθούσαν να αποφεύγουν τη χρήση ψύξης από φόβο για τα έξοδα, με αποτέλεσμα να καταγράφονται υψηλές θερμοκρασίες ακόμη και σε ένα κτίριο που πλέον έχει τη δυνατότητα να τους προσφέρει τέλεια θερμική άνεση με ελάχιστο κόστος.
Παράλληλα, η έρευνα έφερε στο φως μια άλλη, αόρατη απειλή: τον “πνιγηρό” αέρα στο εσωτερικό των κατοικιών, όπου καταγράφηκαν επικίνδυνες συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα που ξεπερνούν κατά πολύ τα 1.000 ppm λόγω ανύπαρκτου αερισμού, σε συνδυασμό με υψηλά επίπεδα υγρασίας που επιδεινώνουν δραματικά την αίσθηση δυσφορίας.
Μέσα σε αυτή την ασφυκτική πραγματικότητα, οι θεωρητικές τοποθετήσεις για τους “πράσινους” δημόσιους χώρους έχουν καταντήσει πια απλώς κουραστικές. Όλοι αυτοί που τις επαναλαμβάνουν, τις λένε εδώ και 15 χρόνια χωρίς να εφαρμόζουν απολύτως τίποτα. Έχουμε βαρεθεί να ακούμε ακαδημαϊκές αναλύσεις για την πτώση της θερμοκρασίας του μικροκλίματος από τα πάρκα, τις πλατείες και τις πρασινάδες.
Εντωμεταξύ, εμείς, εδώ και δεκαπέντε χρόνια, χτίζουμε αθόρυβα παθητικά κτίρια που είναι και θα παραμείνουν ανθεκτικά στην κλιματική κρίση. Είναι καιρός, λοιπόν, να περάσουμε όλοι επιτέλους από τα λόγια στις πράξεις. Ας λάβουμε σοβαρά υπόψη ότι ο άνθρωπος περνάει το 85% της ζωής του κλεισμένος μέσα σε κτίρια. Όσο και να καταφέρεις να κατεβάσεις τη θερμοκρασία κατά δύο ή τρεις βαθμούς στο διπλανό πάρκο, αν δεν εξασφαλίσεις στον πολίτη ένα ασφαλές και θωρακισμένο καταφύγιο μέσα στο ίδιο το κτίριο που ζει και κοιμάται, η ζωή του θα συνεχίσει να βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο.
Όλα αυτά αποδεικνύουν ότι η μετάβαση σε μια ανθεκτική κοινωνία απαιτεί χρόνο προσαρμογής, ριζική αναθεώρηση των κρατικών προγραμμάτων όπως το “Εξοικονομώ” που σήμερα κάνουν απλώς “μισές δουλειές”, και πάνω απ’ όλα, την αντιμετώπιση του σπιτιού όχι ως ενός απλού κτιρίου, αλλά ως της πιο κρίσιμης υποδομής για την ίδια μας την επιβίωση.
Links:
Απροστάτευτοι από τις υψηλές θερμοκρασίες μέσα στα σπίτια τους
